به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «جریان البرز»، بیژن عبدالهی، رئیس دانشگاه و رئیس کمیته پدافند غیرعامل دانشگاه خوارزمی، با اشاره به ضرورت بازنگری در برداشت‌های رایج از پدافند غیرعامل اظهار کرد: پدافند غیرعامل نباید صرفاً به شرایط جنگی، تهدیدات نظامی یا اقدامات فیزیکی محدود شود؛ بلکه باید ابعاد انسانی، اجتماعی، سازمانی، سایبری و روانی را نیز در بر گیرد.
وی با بیان اینکه انسان هم در شکل‌گیری بسیاری از تهدیدها نقش دارد و هم مهمترین عامل مدیریت و کاهش پیامدهای آن‌هاست، تصریح کرد: نقطه آغاز پدافند غیرعامل، انسان است. هر اندازه تاب‌آوری و پایداری انسان افزایش یابد، توانایی او برای مدیریت محیط فیزیکی، فضای سایبری و شرایط روانی نیز تقویت خواهد شد.
رئیس دانشگاه خوارزمی با تأکید بر اهمیت مدیریت آگاهانه اطلاعات در شرایط بحران افزود: در مواجهه با تهدیدها، اطلاع‌رسانی باید متناسب با شرایط، نیازهای مخاطبان و ملاحظات تخصصی انجام شود. ارائه اطلاعات دقیق و مدیریت‌شده به افراد و جامعه، در کنار بهره‌گیری از دانش متخصصان، می‌تواند از شکل‌گیری واکنش‌های نامناسب و افزایش آسیب‌پذیری جلوگیری کند.
ضرورت عبور از پیشگیری به اقدامات پیش‌دستانه
رئیس کمیته پدافند غیرعامل دانشگاه خوارزمی در ادامه سخنان خود، با تفکیک اقدامات پیشگیرانه از اقدامات پیش‌دستانه، بر ضرورت توسعه رویکردی فراتر از کاهش خسارت پس از شکل‌گیری تهدید تأکید کرد.
وی با استفاده از مثال سیل و سایر مخاطرات طبیعی توضیح داد: در مدیریت بحران، یک رویکرد آن است که پس از شناسایی تهدید، اقداماتی انجام دهیم تا در صورت وقوع حادثه، میزان خسارت کاهش یابد. این اقدامات ضروری‌اند، اما کافی نیستند. باید یک گام جلوتر رفت و پرسید چه تدابیری می‌توان اندیشید تا اساساً احتمال وقوع حادثه یا شکل‌گیری شرایط بحران کاهش پیدا کند.
وی افزود: در کنار اقدامات پیشگیرانه و آمادگی برای مواجهه با بحران، باید ظرفیت تفکر، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری خود را برای شناسایی ریشه‌های تهدید و جلوگیری از شکل‌گیری آن‌ها به کار بگیریم. چنین رویکردی می‌تواند هزینه‌های انسانی و مادی بحران‌ها را کاهش دهد و پایداری سازمان‌ها و جوامع را افزایش دهد.
زیست دانشجویی؛ بخشی از مأموریت پدافند غیرعامل دانشگاه
دکتر عبدالهی با اشاره به مسئولیت دانشگاه‌ها در قبال ابعاد مختلف زندگی دانشجویان، خاطرنشان کرد: دانشگاه صرفاً محل آموزش تخصصی و تولید دانش نیست؛ بلکه محیطی برای زندگی، تعامل اجتماعی، رشد فرهنگی و شکل‌گیری هویت دانشجویان نیز به شمار می‌رود. بنابراین، هرگونه برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری دانشگاه باید همه ابعاد زیست دانشجویی را در نظر بگیرد.
وی با اشاره به سابقه تاریخی دانشگاه خوارزمی و توجه به نیازهای فرهنگی و اجتماعی دانشجویان در طراحی فضاهای دانشگاهی، اظهار داشت: فراهم کردن امکانات فرهنگی، هنری، اجتماعی و مشارکتی، بخشی از مسئولیت دانشگاه در ایجاد محیطی سالم، پویا و برخوردار از ظرفیت‌های لازم برای زندگی دانشجویی است.
رئیس دانشگاه خوارزمی با تأکید بر ضرورت شناخت نیازها و مطالبات دانشجویان افزود: باید شرایطی فراهم شود که دانشجویان بتوانند در فعالیت‌های دانشگاه مشارکت مؤثر داشته باشند، دیدگاه‌های خود را بیان کنند و در فرایندهای تصمیم‌گیری مرتبط با زندگی دانشگاهی نقش‌آفرین باشند.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دانشگاه از ابتدای سال تحصیلی برای افزایش مشارکت دانشجویان و توجه به مسائل و مطالبات آنان گفت: شناخت ویژگی‌های نسل جوان، به رسمیت شناختن ظرفیت‌های فکری و اجتماعی آن‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت فعال، می‌تواند به تقویت اعتماد متقابل، کاهش زمینه‌های بروز تنش و افزایش تاب‌آوری محیط دانشگاه کمک کند.
عبدالهی همچنین توجه به نیازهای روزمره دانشجویان، از جمله کیفیت خدمات رفاهی و تغذیه، را بخشی از این رویکرد دانست و بر اهمیت رسیدگی به مسائل دانشجویان پیش از تبدیل شدن آن‌ها به بحران تأکید کرد.
دانشگاه؛ کانون آموزش تاب‌آوری و مدیریت بحران
رئیس دانشگاه خوارزمی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت گسترش آموزش‌های مرتبط با پدافند غیرعامل در میان اعضای هیئت علمی، کارکنان و دانشجویان تأکید کرد و گفت: دانشگاه باید علاوه بر ارتقای آمادگی و پایداری درونی خود، در آموزش جامعه پیرامونی و انتقال دانش و مهارت‌های لازم برای مواجهه با تهدیدها و بحران‌ها نیز نقش‌آفرین باشد.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از افراد، آموزش‌های کافی برای مواجهه صحیح با شرایط بحرانی دریافت نکرده‌اند، افزود: دانشگاه‌ها می‌توانند با آموزش اصول مدیریت بحران، تقویت مهارت‌های تصمیم‌گیری، ارتقای سواد رسانه‌ای و افزایش آگاهی عمومی، زمینه مواجهه منطقی‌تر و مسئولانه‌تر با حوادث و تهدیدها را فراهم کنند.
عبدالهی خاطرنشان کرد: در شرایط بحرانی، رفتار افراد و نحوه انتقال اخبار و اطلاعات می‌تواند بر دامنه پیامدهای حادثه اثر بگذارد. ازاین‌رو، ضروری است افراد بیاموزند چگونه شرایط را مدیریت کنند، از انتشار اطلاعات نادرست یا ایجاد نگرانی غیرضروری بپرهیزند و در صورت بروز حادثه، به کاهش آسیب‌ها کمک کنند.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از پیامدهای بارش‌های شدید و ضرورت پیش‌بینی مخاطرات فصلی، یادآور شد: بسیاری از آسیب‌ها با شناسایی به‌موقع خطرها، انجام اقدامات نگهداری و پیشگیرانه و رعایت الزامات ایمنی قابل کاهش‌اند. پدافند غیرعامل زمانی اثربخش خواهد بود که آمادگی، بخشی از برنامه‌ریزی مستمر سازمان باشد و اقدامات ضروری به زمان وقوع حادثه موکول نشود.
وی افزود: دانشگاه به‌عنوان یک نهاد علمی و آموزشی، مسئولیتی فراتر از حفاظت از ساختمان‌ها و تجهیزات دارد و باید در زمینه ارتقای فرهنگ ایمنی، تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و آموزش شیوه‌های مواجهه با بحران نیز پیشگام باشد.
تقویت تاب‌آوری؛ مسئولیتی مستمر و جمعی
عبدالهی در جمع‌بندی سخنان خود، با تأکید بر اینکه مواجهه با مسائل و بحران‌ها نیازمند تفکر، برنامه‌ریزی و یادگیری مستمر است، اظهار داشت: انسان از ظرفیت اندیشیدن، تحلیل کردن و یافتن راه‌حل برخوردار است و باید از این توانایی‌ها برای کاهش خطاها و آسیب‌پذیری‌ها استفاده کند.
وی با قدردانی از مسئولان سازمان پدافند غیرعامل کشور، مدیرکل پدافند غیرعامل استان البرز و همه دست‌اندرکاران برگزاری این مراسم، ابراز امیدواری کرد که با تداوم برنامه‌های آموزشی و تخصصی، زمینه افزایش آگاهی، ارتقای آمادگی و تقویت اعتمادبه‌نفس جامعه دانشگاهی برای مواجهه با مسائل و بحران‌ها فراهم شود.
رئیس دانشگاه خوارزمی در پایان تأکید کرد: پدافند غیرعامل نباید به مجموعه‌ای از اقدامات مقطعی در زمان وقوع تهدید محدود شود؛ بلکه باید به رویکردی پایدار در شیوه اندیشیدن، برنامه‌ریزی و عمل تبدیل شود تا دانشگاه و جامعه بتوانند با آمادگی بیشتر، آسیب‌پذیری کمتر و توان بالاتر در برابر شرایط دشوار ایستادگی کنند.
